اسلام آباد(رپورٽر) ڇنڇر ڏينهن سيشن ڪورٽ سوشل ميڊيا پوسٽن سان لاڳاپيل ڪيس ۾ وڪيل ايمان زينب مزاري-حاضر ۽ سندس مڙس هادي علي چٺه کي مختلف الزامَن هيٺ مجموعي طور 17 سالن قيد جي سزا ٻڌائي ڇڏي۔
وڪيل جوڙو جمعي ڏينهن هڪ الڳ ڪيس ۾ گرفتاري کان پوءِ راولپنڊي جي اڊيالا جيل ۾ اڳ ئي جوڊيشل رمانڊ تي هو۔
ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشنس جج محمد افضل مجوڪا جي لکت ۾ جاري ڪيل عدالتي حڪم ۾ چيو ويو ته “استغاثه ٻنهي جوابدارن خلاف پنهنجو ڪيس ثابت ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو آهي”، جيڪو اليڪٽرانڪ ڪرائيمز جي روڪٿام واري قانون (پيڪا) جي سيڪشن 9 (ڏوهه جي واکاڻ)، سيڪشن 10 (سائبر دهشتگردي) ۽ سيڪشن 26-اي (غلط ۽ جعلي ڄاڻ) تحت آهي۔
انهيءَ تحت، پيڪا جي سيڪشن 9 موجب ايمان ۽ هادي کي پنج، پنج سال سخت قيد ۽ هر هڪ تي 50 لک رپيا ڏنڊ وڌو ويو، ڏنڊ ادا نه ڪرڻ جي صورت ۾ هر هڪ کي وڌيڪ هڪ سال قيد ڀوڳڻو پوندو۔
پيڪا جي سيڪشن 10 تحت، ٻنهي کي ڏهه، ڏهه سال سخت قيد ۽ هر هڪ تي 3 ڪروڙ رپيا ڏنڊ ٻڌايو ويو، جڏهن ته ڏنڊ ادا نه ڪرڻ جي صورت ۾ هر هڪ لاءِ وڌيڪ ٻه سال قيد مقرر ڪيو ويو۔
ان کانسواءِ، پيڪا جي سيڪشن 26-اي تحت جوڙي کي هر هڪ کي ٻه، ٻه سال سخت قيد ۽ 10 لک رپيا ڏنڊ ٻڌايو ويو، جڏهن ته ڏنڊ ادا نه ڪرڻ جي صورت ۾ هر هڪ کي ڇهه مهينا وڌيڪ جيل ۾ رهڻو پوندو۔
عدالتي حڪم ۾ چيو ويو ته ڏوهاري “ڪنهن ٻئي ڪيس ۾ حراست ۾ وڊيو لنڪ ذريعي عدالت آڏو پيش هئا” ۽ انهن کي سزا ڀوڳڻ لاءِ جيل ۾ رکيو وڃي۔
عدالت ٻنهي کي فوجداري ضابطه ڪار (CrPC) جي سيڪشن 382-بي جو فائدو پڻ ڏنو، جنهن تحت حراست ۾ گذاريل مدت کي سزا جو حصو شمار ڪيو ويندو آهي۔
پنهنجي فيصلي ۾ جج مجوڪا آگسٽ 2025 ۾ سب انسپيڪٽر شروز رياض جي داخل ڪيل شڪايت جو حوالو ڏنو، جنهن ۾ چيو ويو هو ته ايمان “مسلسل سوشل ميڊيا تي انتهائي توهين آميز، گمراهه ڪندڙ ۽ رياست مخالف مواد ڦهلائيندي رهي”، جنهن ۾ هادي جي “سرگرم سهڪار” شامل هو۔
عدالتي حڪم موجب: “هوءَ اهڙو بيانيو ڦهلائيندي رهي، جيڪو دشمن دهشتگرد گروهن ۽ پابندي هيٺ تنظيمن ۽ ماڻهن سان هم آهنگ هو. سندس مواد نسلي نفرت کي هوا ڏني، رياستي ادارن تي عوامي اعتماد کي گهٽايو ۽ هٿياربند فوجن کي دهشتگردي ۽ زبردستي گمشدگين جو ذميوار ظاهر ڪيو.”
حڪم ۾ وڌيڪ چيو ويو ته ايمان جا 2021 کان 2025 تائين ڪيل ٽوئيٽس پابندي هيٺ بلوچ لبريشن آرمي (BLA) ۽ تحريڪ طالبان پاڪستان (TTP) جي “ايجنڊا” جي عڪاسي ڪندا رهيا۔
جج مجوڪا چيو: “ٻئي جوابدار پيشوَرانه طور وڪيل آهن ۽ انهن کي مڪمل ڄاڻ آهي ته پاڪستان دهشتگرد رياستن جي فهرست ۾ شامل ناهي، پر ان جي باوجود انهن ڄاڻي واڻي پنهنجي ٽوئيٽس ۾ پاڪستان کي دهشتگرد رياست قرار ڏنو، جيڪو حقيقت ۾ BLA ۽ TTP جو ايجنڊا آهي.”
ان کان اڳ ڇنڇر ڏينهن ايمان ۽ هادي مختصر طور وڊيو لنڪ ذريعي اسلام آباد ۾ جج مجوڪا جي عدالت آڏو پيش ٿيا، پر ٻڌڻي ان وقت متاثر ٿي جڏهن جوڙي ڪارروائي جو بائيڪاٽ ڪيو، جنهن کان پوءِ عدالت فيصلو محفوظ ڪيو هو۔
جمعي ڏينهن ايمان ۽ هادي جي گرفتاريءَ تي انساني حقن جي ادارن، سياستدانن ۽ صحافين تنقيد ڪئي ۽ جوڙي جي منصفاڻي مقدمي جي حق تي زور ڏنو۔
ايمنسٽي انٽرنيشنل “قانوني ضابطن تي عمل نه ٿيڻ” جي نشاندهي ڪندي چيو ته اهي “انتقامي ڪيس آهن، جن جو مقصد صرف ايمان ۽ هادي کي سندن انساني حقن جي ڪم ۽ اختلافِ راءِ سبب خاموش ڪرائڻ آهي”۔
هيومن رائيٽس ڪميشن آف پاڪستان (HRCP) پڻ گرفتارين جي مذمت ڪندي ڪيس کي “اختلافِ راءِ کي هراسان، ڌمڪائڻ ۽ آخرڪار دٻائڻ جو اوزار” قرار ڏنو۔
ٻڌڻي
ٻڌڻي جي شروعات ۾ عدالت، جوابدارن کي جرح لاءِ پيش ڪرڻ بابت اڳوڻن حڪمن تي عملدرآمد بابت پڇاڻو ڪيو، جنهن کي اسلام آباد هاءِ ڪورٽ (IHC) جي حڪمن جي روشني ۾ آخري موقعو قرار ڏنو ويو هو۔
سيڪيورٽي خدشن جو حوالو ڏيندي پوليس رپورٽ پيش ڪئي، جنهن ۾ چيو ويو ته جيل مان جوابدارن کي آڻڻ ۾ پنج کان ڇهه ڪلاڪ لڳندا، تنهن ڪري کين وڊيو لنڪ ذريعي پيش ٿيڻ جي اجازت ڏني وڃي۔ عدالت اها درخواست منظور ڪندي ايمان ۽ هادي کي وڊيو لنڪ ذريعي پيش ڪرڻ جو حڪم ڏنو۔
تنهن هوندي به، اڊيالا جيل ۾ انٽرنيٽ ڪنيڪشن سميت فني مسئلن سبب ڪارروائي دير جو شڪار ٿي۔ ٿوري وقفي کان پوءِ ايمان ۽ هادي آخرڪار وڊيو لنڪ ذريعي عدالت آڏو پيش ٿيا۔ جڏهن جج پڇيو ته ڇا دفاع جرح شروع ڪرڻ چاهي ٿو، ته ايمان سوال ڪيو ته ڇا عدالت ۾ ميڊيا نمائندا موجود آهن۔
ان کان پوءِ هن الزام هنيو ته حراست دوران هن سان ۽ سندس مڙس سان بدسلوڪي ڪئي پئي وڃي ۽ کين کاڌو يا پاڻي فراهم نٿو ڪيو وڃي۔ ايمان سڌو جج کي مخاطب ٿيندي چيو: “توهان پنهنجو ڪم ڪري رهيا آهيو … سڀ ڪجهه توهان جي ڪري ٿي رهيو آهي.” ان کان پوءِ قيد ۾ موجود وڪيل اعلان ڪيو ته هوءَ ۽ سندس مڙس ڪارروائي جو بائيڪاٽ ڪن ٿا۔
ان تي جج مجوڪا پڇيو ته ڇا اهي هاڻي مقدمي ۾ حصو وٺڻ نٿا چاهين ۽ کين فيصلي جو انتظار ڪرڻ جي صلاح ڏني۔ ان باوجود، ٻڌڻي مڪمل ٿيڻ کان اڳ ئي ٻئي جوابدار پنهنجون سيٽون ڇڏي هليا ويا، جنهن سان عملي طور وڌيڪ ڪارروائي ۾ حصو وٺڻ کان انڪار ڪيو ويو۔
بائيڪاٽ کان پوءِ جج عدالت جي عملي کي هدايت ڪئي ته سموري ڪارروائي رڪارڊ ڪري عدالتي ريڪارڊ جو حصو بڻائي وڃي۔
بعد ۾ دفاعي وڪيل اشرف گجر ڪيس سان لاڳاپيل هڪ شخص کي طلب ڪرڻ جي درخواست ڏني۔ جج چيو ته اهو شخص اڳ ئي آن لائين پيش ٿي چڪو آهي ۽ سڄو ريڪارڊ ڏٺو ويندو۔
ان کان پوءِ جج مجوڪا دفاع جي درخواست تي لکت ۾ حڪم جاري ڪرڻ جو اعلان ڪندي فيصلو محفوظ ڪيو، جڏهن ته مقدمو التوا ۾ رهيو۔
جوڙي خلاف ڪيس
ايمان ۽ هادي تازو هڪ اهڙي ڪيس ۾ پنهنجو دفاع ڪري رهيا هئا، جيڪو تڪراري سوشل ميڊيا پوسٽن سان لاڳاپيل آهي۔ اهو ڪيس 12 آگسٽ 2025 تي اسلام آباد ۾ نيشنل سائبر ڪرائيم انويسٽيگيشن ايجنسي (NCCIA) ۾ داخل ڪيل شڪايت تان پيدا ٿيو۔ انهن تي گذريل سال 30 آڪٽوبر تي فردِ جرم لاڳو ڪئي وئي هئي۔
ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشنس جج مجوڪا 16 جنوري تي بار بار غيرحاضري سبب عبوري ضمانت رد ٿيڻ کان هڪ ڏينهن پوءِ جوڙي جا گرفتاري وارنٽ جاري ڪيا هئا۔
ان کان پوءِ ٻنهي گرفتاري جي حڪمن کي اسلام آباد هاءِ ڪورٽ ۾ چيلينج ڪيو۔
NCCIA جي شڪايت موجب مزاري تي الزام هو ته هن “دشمن دهشتگرد گروهن ۽ پابندي هيٺ تنظيمن سان هم آهنگ بيانيو ڦهلايو”، جڏهن ته سندس مڙس تي الزام هو ته هن سندس ڪجهه پوسٽون ٻيهر شيئر ڪيون۔
ڪيس جي ايف آءِ آر ۾ الزام لڳايو ويو ته ٻنهي خيبرپختونخواهه ۽ بلوچستان ۾ گمشدگين جي ڪيسن جو ذميوار سيڪيورٽي فورسز کي قرار ڏنو۔
ان ۾ اهو به چيو ويو ته انهن هٿياربند فوجن کي بلوچ لبريشن آرمي (BLA) ۽ پابندي هيٺ تحريڪ طالبان پاڪستان (TTP) سميت ممنوع تنظيمن خلاف ناڪام ڏيکاريو۔
هن هفتي جي شروعات ۾، جولاءِ 2025 سان لاڳاپيل هڪ ٻيو ڪيس به سامهون آيو، جيڪو بلوچ يڪجهتي ڪميٽي (BYC) جي احتجاج سان لاڳاپيل هو، جنهن ۾ اسلام آباد هاءِ ڪورٽ ٻنهي کي گرفتاري کان اڳ ضمانت ڏني هئي۔
الڳ طور، خميس ڏينهن دهشتگردي ٽوڙ عدالت (ATC) جي جج طاهر عباس سپرا سيپٽمبر 2025 ۾ اسلام آباد هاءِ ڪورٽ ٻاهران ٿيل جهڙپ واري ڪيس ۾ ايمان ۽ هادي جي گرفتاري کان اڳ ضمانت جون درخواستون رد ڪري ڇڏيون — اهو ئي ڪيس هو، جنهن ۾ اهي اڄ گرفتار ڪيا ويا۔